TOBB Tarafından Odamıza
gönderilen “Fiyat Etiketi Yönetmeliği Değişikliği Hk.” Konulu yazı şu şekilde;
“Ticaret Bakanlığı Tüketicinin
Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğü'nden TOBB intikal eden yazı ile
yiyecek ve içecek hizmeti sektöründe tüketicilere mal veya hizmet sunan üyelerimize,
hayata geçirilen mevzuat değişikliğine ilişkin gerekli bilgilendirmenin
yapılması talep edilmektedir.
Bilindiği üzere 19/12/2023
tarihli ve 32404 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Fiyat Etiketi Yönetmeliğinde
Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile Fiyat Etiketi Yönetmeliği’nin
“Tarife ve fiyat listesi” başlıklı 8 inci maddesinin birinci fıkrası, “(1)
Hizmetlerin özelliğine ve tüketiciye sunuluş biçimine göre, tarife ve fiyat
listelerine ilişkin belge, levha, pano ve benzerleri, hizmetin sunulduğu
işyerinde, ayrıca lokanta, restoran, kafe, pastane ve benzeri yiyecek ve içecek
hizmeti sunulan işyerlerinde ise işyerinin giriş kapısının önüne ve hizmet
sunulan masaların üstüne, tüketiciler tarafından kolaylıkla görülebilir ve
okunabilir şekilde asılır, takılır veya konulur.” şeklinde değiştirilmiş ve
yeni düzenlemeler 01/01/2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Yiyecek ve içecek hizmeti sunulan
işyerlerinde kapı girişleri önünde tarife ve fiyat listelerine yer verilmesi
zorunluluğunun amacı, tüketicilerin henüz söz konusu işyerine giriş yapmadan
mal veya hizmete ilişkin bilgi sahibi olmalarının sağlanması olduğundan,
tüketicilerin tarife ve fiyat listelerini inceleyip bu fiyat bilgilerin
dahilinde malın veya hizmetin satın alınıp alınmaması kararına doğrudan etki
etmesi sebebiyle ekonomik menfaatlerinin korunması amacı bakımından önem arz
etmektedir.
Diğer yandan tarife ve fiyat
listelerinin yiyecek-içecek hizmeti verilen işletmelerdeki masalar üzerinde
bulundurulması zorunluluğu da tüketicinin satın alma kararı öncesinde
fayda/maliyet kıyaslaması yapması ve ödeme aşamasında kasa fiyatı ile
satış/liste fiyatı uyumunu kontrol edebilmesi bakımından önem teşkil
etmektedir.
Söz konusu düzenlemenin
uygulanmasına ilişkin olarak yazılar ile TOBB’a yapılan bilgilendirme
sonrasında meri mevzuat düzenlemesinin de uygulamaya girmesi ile birlikte söz
konusu mevzuat değişikliği kapsamında hizmet sunulan ilgili sektörden
Bakanlığımıza çok sayıda soru ve görüş intikal etmesi üzerine TOBB üyelerine
duyurulmak üzere anılan mevzuat değişikliğinin uygulanmasına ilişkin aşağıdaki
açıklamaların yapılması ihtiyacı oluşmuştur:
♦ Yiyecek ve içecek hizmeti
sektöründe self-servis (masaya servis hizmeti sunulmayan) hizmet verilen
işletmelerde uygulanan tarife ve fiyat listelerinin, sipariş verilen ve ödeme
yapılan noktalarda tüketiciler tarafından kolaylıkla görülebilir ve okunabilir
şekilde açıkça yer verilmiş olması koşuluyla ayrıca masalar üzerinde yer
verilmesine gerek bulunmamakta, bununla beraber giriş kapısı önünde ise süreklilik
arz edecek şekilde bulundurulması zorunludur,
♦ Alışveriş merkezleri gibi birden
fazla farklı işletmenin ortak mekanda faaliyet gösterdiği işyerlerinde,
self-servis hizmeti verilen (masaya servis hizmeti sunulmayan) ve kendisine
tahsis edilmiş ayrı oturma alanı bulunmayıp ortak bir servis/oturma alanında
hizmet verilen işletmelerin, kendilerine ait giriş kapıları olmadığından giriş
kapısı önünde tarife ve fiyat listelerine yer verme yükümlülükleri
bulunmamakta, ancak sipariş verilen ve ödeme yapılan noktalarda tarife ve fiyat
listelerine tüketiciler tarafından kolaylıkla görülebilir ve okunabilir şekilde
açıkça yer verilmesi gerekmektedir,
♦ Bunun haricinde geleneksel
olarak kendine ayrılmış mekanlarda masaya servis hizmeti sunulan işletmelerde
tüketicilerin masaya oturmalarını müteakiben ve en geç yiyecek-içecek siparişi
verilinceye kadar tarife ve fiyat listelerinin hizmet sunulan masanın üstüne
konulması ve giriş kapıları önünde ise süreklilik arz edecek şekilde yer
verilmesi gerekmektedir,
♦ Masaya servis hizmeti sunulan
işletmelerin müşteri kabulü yapılan birden fazla giriş kapısı olması durumunda
ise tarife ve fiyat listelerine her bir giriş kapısı önünde ayrı ayrı yer verilme
zorunluluğu bulunmaktadır,
♦ Tüketici hizmet satın alacağı
işletmeye ve söz konusu işletmedeki yiyecek-içecek servislerinin yapılacağı
oturma alanına henüz giriş yapmadan önce, işletmenin giriş kapısı önünde
(birden fazla girişi olanlar için her bir kapı girişi önünde) tüketici
tarafından kolaylıkla görülebilir ve okunabilir olarak ve süreklilik arz edecek
şekilde tarife ve fiyat listelerine yer verilmelidir,
♦ Yiyecek ve içecek hizmeti
sunulan işletmelerde uygulamada genellikle menü şeklinde bir kitapçık olarak
verilebilen tarife ve fiyat listelerine, işletme giriş kapısı önünde de benzer
olarak menü şeklinde veya işletmenin tercih edeceği diğer şekillerde, tüketici
tarafından kolaylıkla görülebilir ve okunabilir olmak şartıyla yer verilebilir,
♦ Giriş kapısı önünde yer
verilecek tarife ve listeler yazılı, basılı materyaller şeklinde olabileceği
gibi, tüketici tarafından kolaylıkla görülebilir ve okunabilir şekilde (ve
makul bir süre incelemeye elverişli olarak) dijital veya elektronik pano, levha
vb. şeklinde de olabilir,
♦ Otel, hastane veya alışveriş
mağazası gibi, esas faaliyet alanı yiyecek-içecek satışı dışında bir mal veya
hizmet satışı olup, işletmelerinin sınırları içerisinde bu ana faaliyetin yanı
sıra, lokanta, restoran, kafe, pastane gibi yiyecek-içecek hizmeti de bulunup
yeme-içme hizmeti için kendisine ait ayrı bir oturma alanı bulunan
işletmelerde; yiyecek içecek hizmeti verilecek servis alanının giriş kapısı
bulunması halinde giriş kapıları önüne, giriş kapısı bulunmuyorsa yiyecek
içecek hizmeti verilecek masaların bulunduğu bölümlere, kısımlara, alanlara
geçiş yapılırken (henüz girilmeden) tüketici tarafından kolaylıkla görülebilir
ve okunabilir şekilde tarife ve fiyat listesine yer verilebilir,
♦ Söz konusu mevzuat
değişikliği, tüketicilere yiyecek-içecek hizmeti sunulan lokanta, restoran,
kafe, pastane vb. her tür işletme için geçerli olacağından, tüketicilere
yiyecek-içecek hizmeti sunulan kıraathane, kantin, kafeterya gibi benzer
işletmelerde de anılan düzenlemelerin uygulanma zorunluluğu bulunmaktadır,
♦ Tarife ve listelerin masalarda
yer verilmesi zorunluluğuna ilişkin olarak; tarife ve listelerin yiyecek ve
içecek hizmeti sunulan işyerlerindeki masalar üzerinde halihazırda bekletilmesi
şeklinde uygulanabilmesinin yanı sıra, tüketicinin işyerine giriş yapıp
yiyecek-içecek hizmeti sunulan masaya yerleşip henüz sipariş verilmesinden önce
masaya (tüketicinin huzuruna) getirilen menü (tarife ve liste) de yeterli
sayılabilir,
♦ Bu koşullara uymak şartıyla
servis yapılacak masalar üzerinde QR kodu ile menülere (tarife ve listelere)
yer verilebilir ancak bu yöntem esas uygulama olmamalı, tüketici için seçimlik
olarak bırakılmalı, tarife ve liste bulundurma zorunluluğu karşılamak olarak
yorumlanmamalı, tüketici açıkça kendi rızası ile fiziksel basılı menü
istemediğini belirtene kadar ve talep edilmeden evvel tüketiciye hizmet sunulan
masaya menü (tarife ve liste) getirilmesi esas unsur olmalıdır,
♦ Anılan menü (tarife ve liste)
tüketici tarafından kolaylıkla görülebilir ve okunabilir şekilde tüketicinin
herhangi bir işlem yapmasına gerek olmaksızın doğrudan görünür/okunur ve hangi
mala/hizmete ait olduğu hususunda tereddüt olmaması koşuluyla, tablet gibi
elektronik bir cihaz, dijital bir ekran ile de sunulabilir
♦ Yiyecek ve içecek hizmeti
sunulan işyerlerinde satışa sunulan ürünler 6502 sayılı Kanun kapsamında
“hizmet” tanımına girecek olup, mezkûr Yönetmeliğin “Etiket bulundurma
zorunluluğu” başlıklı 5 inci maddesinin yedinci fıkrasında yer alan
“Hizmetlerin tarife ve fiyatlarını gösteren listeler de bu madde hükmüne göre
düzenlenerek asılır. Hizmetlere ilişkin tarifelerde hizmetin ayırıcı özelliği,
tüm vergiler dâhil satış fiyatı ve bu fiyatın uygulanmaya başlandığı tarihin
belirtilmesi yeterlidir.” hükmü gereği söz konusu tarife ve listelerde bu
sayılan üç unsurun aranması yeterlidir.
Bu doğrultuda yapılacak
denetimlerde aykırılık teşkil eden hususların tespiti halinde 6502 sayılı
Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 77 nci maddesinin birinci fıkrasında
yer alan “Bu Kanunun 4 üncü, 6 ncı, 7 nci, 18 inci, 19 uncu, 20 nci, 21 inci,
26 ncı, 30 uncu, 35 inci, 49 uncu, 51 inci, 52 nci, 54 üncü ve 57 nci maddeleri
ve 48 inci maddesinin ikinci, üçüncü, dördüncü, altıncı ve yedinci fıkralarında
belirtilen yükümlülüklere aykırı hareket edenler ile 8 inci maddesinin üçüncü
fıkrası uyarınca malları süresinde teslim veya monte etmeyenler hakkında
aykırılığı tespit edilen her bir işlem veya sözleşme için iki yüz Türk Lirası
idari para cezası uygulanır.” hükmü gereği idari yaptırım uygulanması
gerekmektedir.
Diğer taraftan 20/12/2023 tarih
ve 32405 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan “6502 Sayılı Tüketicinin Korunması
Hakkında Kanunun 77 nci Maddesine Göre 2024 Yılında Uygulanacak Olan İdari Para
Cezalarına İlişkin Tebliğ” hükümlerine göre; 2024 yılı için tarife ve fiyat
listelerinde yer alan her bir aykırılık için ayrı ayrı olmak üzere 2.172 TL idari
para cezası uygulanacaktır.
Bu kapsamda;
- Söz konusu tarife ve listelerde
zorunlu olan bu üç unsurda bir adet eksiklik olması, örneğin sadece fiyat
değişim tarihinin bulunmaması halinde tek bir işlem için (1 x 2.172) 2.172-TL
idari para cezası uygulanması söz konusu olacaktır,
- Diğer yandan bir lokantada
tüketicilere çorba, döner ve sütlaç sunulması halinde anılan Yönetmelik
hükümleri doğrultusunda işyerinin giriş kapısı önünde ve hizmet sunulan
masaların üzerinde yer alan tarife ve fiyat listesinde yalnızca çorbaya ilişkin
bilgilere yer verilmemesi halinde işyerine uygulanacak idari para cezası
miktarı (1 x 2.172) 2.172-TL iken, çorba, döner ve sütlaç ürünlerine ait
bilgilerin hiçbirine yer verilmemesi halinde uygulanacak idari para cezası (3 x
2.172) 6.516-TL olacaktır.
Diğer yandan özellikle son
dönemlerde teknolojinin getirdiği yenilikler doğrultusunda dijital aygıtların
kullanımının yaygınlaşmasıyla, bazı işletmeler tarafından uygulanan sadece QR
kodu okutulması marifetiyle menü bilgilerinin görüntülenmesi suretiyle tarife
ve fiyat listelerinin ulaşılabilir kılınmasının tek başına yeterli olmadığı ve
Yönetmelikteki tarife ve liste bulundurma zorunluluğunu karşılamadığı
değerlendirilmektedir. Zira mevzuat hükümlerinde tüketiciler tarafından
kolaylıkla görülebilir ve okunabilir şekilde yazılı, dijital veya elektronik etiket,
tarife ve fiyat listesi bulundurulması zorunluluğu bulunmakta ancak tarife ve
fiyat listelerine Yönetmelik hükümlerine uygun şekilde yer verilmesinin yanı
sıra ek bir hizmet olarak QR kodu kullanılmasında ise sakınca bulunmamaktadır.
Bu doğrultuda, yiyecek ve içecek
hizmeti sektöründe tüketicilere mal veya hizmet sunan üyelerin yukarıda yer
verilen mevzuat değişikliklerinden haberdar edilerek, tesis ettikleri işlem ve
uygulamalarının anılan hükümler ile uyumlu hale getirilmesi gerektiğine ilişkin
bilgilendirilmeleri” istenmektedir.
